Wydech, Ted Chiang

"Ludzie składają się z opowieści. Wspomnienia nie są bezstronnym zapisem każdej sekundy naszego życia, lecz narracją, którą układamy z wybranych chwil. Dlatego właśnie, nawet gdy doświadczyliśmy tych samych wydarzeń co inne osoby, nigdy nie tworzymy identycznych historii. Każdy z nas stosuje inne kryteria doboru elementów narracji, będące odbiciem naszych osobowości. Wszyscy dostrzegamy to, co przyciągnęło naszą uwagę, i zapamiętujemy to, co uważamy za ważne, a powstałe w ten sposób opowieści kształtują z kolei naszą osobowość."

Dziewięć opowiadań. Dziewięć fantastycznych wizji i spojrzenia na ludzi i świat. Zbiór "Wydech" amerykańskiego pisarza  Teda Chianga jest jak  wielka maszyna, zbudowana z misternie połączonych ze sobą skomplikowanych elementów, krążących po orbicie fantastyki naukowej. Maszyna,  perfekcyjnie dopracowana przez swojego konstruktora.

Olive powraca, Elizabeth Strout

Pamiętacie Olive Kitteridge?  Arogancką nauczycielkę matematyki, budząca respekt, a znacznie częściej niechęć mieszkańców małego miasteczka Crosby w amerykańskim stanie Maine, która zawsze mówi to co myśli i ma wyrobione zdanie na każdy temat. Mimo trudnego charakteru, ciętego języka i złośliwości pokochali ją wszyscy, zarówno czytelnicy i widzowie (powieść "Olive Kitteridge" doczekała się znakomitej ekranizacji). Sama Elizabeth Strout musi mieć dla swojej bohaterki duży sentyment (chyba, że przyświecały jej bardziej przyziemne motywy) skoro po latach zdecydowała się powrócić do tamtej historii i domknąć losy Olive i mieszkańców Crosby.

Matka noc, Kurt Vonnegut

Kurt Vonnegut to pisarz, który w swoich powieściach w formie żartów zadawał najważniejsze pytania. Prozaik, który jawił się jako genialny satyryk, jednocześnie  przekazując też wiele ważnych życiowych prawd. Nie inaczej jest w jego jednych z pierwszych powieści "Matka noc", w której wraca do czasów II wojny światowej, rozliczając się z własnymi przeżyciami, pyta każdego z nas kim jesteśmy.

Gdzie śpiewają raki, Delia Owens

"Mokradła to nie bagna. Mokradła to przestrzeń wypełniona światłem, gdzie trawa wyrasta z wody, a woda płynie ku niebu. Jej strumienie suną powoli, niosąc słoneczną kulę do morza, a długonogie ptaki- jakby stworzone nie do lotu- unoszą się z niespodziewaną gracją pośród wrzasku tysiąca gęsi śnieżnych". Już od pierwszych zdań  powieści Delii Owens "Gdzie raki śpiewają" czytelnik zostaje pochłonięty przez piękno przyrody Północnej Karolinie, gdzie rozgrywa się akcja opowieści. Ta książka pulsuje życiem, unosi się nad nią intensywny zapach bujnej roślinności,  rozbrzmiewa setkami dźwięków, by za  chwile zastygnąć w bezruchu, strachu przed złowrogą ciszą i tajemnicami, które  przed ludzkim wzrokiem skrywają mokradła.

Miedziaki, Colson Whitehead

W 2013 roku społeczeństwem w Stanach Zjednoczonych wstrząsnęła wiadomości o masowym grobach, odkrytych przez archeologów na terenie Arthur  G. Dozier School for Boys w Mariannie na Florydzie. Pochowanymi byli wychowankowie tego największego w USA zakładu poprawczego, który dwa lata wcześniej zamknięto po oskarżeniach personelu o torturowanie, gwałcenie  i mordowanie swoich wychowanków. Historia tamtego miejsca dla Colsona Whiteheada stała się inspiracją do napisania "Miedziaków", powieści, która portretuje jeden z największych grzechów Stanów Zjednoczonych, rasizm i zło, które głęboko zakorzenione w każdym z nas i które "sięga głębiej niż kolor skóry."

Colson Whitehead w swojej powieści przenosi nas w lata sześćdziesiąte XX wieku do Tallahasse na Florydzie, gdzie poznajemy Elwooda Curtisa, czarnoskórego nastolatka, który mieszka ze swoją babcią, która go wychowuje. Pracuje, uczy się, w przyszłości jako jedyny chłopak w okolicy ma szanse wyrwać się i iść na studia. Niestety w dniu wyjazdu na uczelnie wpada w kłopoty, zostaje aresztowany i skazany na pobyt w ośrodku wychowawczym, nazywanego Miedziakiem.

Przyjaciel, Sigrid Nunez

Istnieją książki, które na pierwszy rzut oka nie wyróżniają się niczym szczególnym. Niewielka objętość, pozornie prosta historia w przypadku powieści "Przyjaciel" napisanej przez pochodzącą z Nowego Jorku Sigrid Nunez to tylko zasłona dymna. To powieść przez duże P. wielopoziomowa, zachwycająca wyczuciem słowa, wnikliwością obserwacji i wrażliwością, stawiająca ważne pytania o miłość, stratę i sztukę.

Bezimienna narratorka powieści, nauczycielka akademicka, która prowadzi kursy kreatywnego pisania traci najbliższą sobie osobę, swojego mistrza, nauczyciela, mentora, kochanka i przyjaciela. Zmarły zostawia jej nietypowy spadek, doga arlekina, którego on sam adoptował na kilka lat przed swoją śmiercią.  Choć ona sama woli koty od psów, a umowa najmu zabrania jej trzymania zwierząt w mieszaniu, to w końcu pozwala Apollowi wprowadzić się do jej 50- metrowego mieszkania, oddając mu swoje łóżko, samej przenosząc się na materac. Wie że zwierzę cierpi po stracie swojego pana. Wie, że zwierzęta "nie popełniają samobójstw. Nie płaczą. Ale mogą się rozpaść na kawałki i się rozpadają. Mogą mieć złamane serca i mają. Mogą stracić zmysły i je tracą."

Nigdzie indziej, Tommy Orange

Niewolnictwo to niejedyny fragment historii Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej, którą ten kraj najchętniej puściłby w niepamięć. Podobnie sprawa się ma z losami rdzennych mieszkańców Ameryki. To kolejny wyrzut sumienia, z którym Amerykanom trudno się zmierzyć. Relacje kolonizatorów i Indian to historia masowych zbrodni, często określanych mianem holokaustu Indian, czystek etnicznych, które pochłonęły miliony ofiar. Indianie nie zapomnieli, a rany tamtych wydarzeń nigdy się nie zagoiły.  "Nigdzie indziej" debiutancka powieść Tommy'iego Orange'a rozdrapuje te ledwie zagojone rany, a wszystko po to, by rozprawić się z mitami, które narosły wokół Indian i trwającej od pięciuset lat skierowanej przeciw nim kampanii ludobójczej.

Ganges. Święci i grzesznicy znad boskiej rzeki, George Black

Rozpoczyna swój bieg jako górski strumień Bhagirathi, wypływający z lodowca w Himalajach. Gangesem staje się gdy łączy się z innym wartkim strumieniem, Alakandą. W swej drodze  liczącej 2525 km do Zatoki Bengalskiej przepływa przez 4470 wiosek i miast. Przez mieszkańców Indii nazywana jest Ma Gangą, matką, która daje i odbiera życie, która karmi pół miliarda ludzi, nawadniając pola pszeniczne i ryżowe.
Dla jednych jest  miejscem kultu, dla innych śmierdzącym rynsztokiem, bezsprzecznie jest  częścią życia Hindusów, częścią ich  bogatej kultury oraz świadkiem burzliwej historii subkontynentu. To wszystko w swojej książce "Ganges. Święci i grzesznicy znad boskiej rzeki" odkrywa amerykański dziennikarz i pisarz George Black.

Dziesiąta Aleja, Mario Puzo

Sławę i pieniądze Mario Puzo przyniósł "Ojciec chrzestny", jednak on sam za swoje najdoskonalsze i najdojrzalsze dzieło uznał zupełnie inną swoją książkę.  Opowiadająca o włoskich imigrantach w Ameryce "Dziesiąta Aleja"  zawierająca autobiograficzne wątki nigdy nie zdobyła takiego rozgłosu jak saga o mafijnej familii, a szkoda bo to powieść pod każdym względem wyjątkowa. Piękna rodzinna epopeja o zwyczajnym życiu.

Akcja powieści rozgrywa się  w zachodniej części Manhattanu, w obskurnych czynszówkach, który stały się domem i  Ziemią Obiecaną dla tysięcy włoskich emigrantów, wśród nich rodziny Angeluzzi- Corbas, której głową jest Lucia Santa. Pozbawiona męskiego wsparcia (pierwszy mąż ginie w porcie w czasie rozładunku, drugi przebywa w szpitalu psychiatrycznych) staje się dla szóstki swoich dzieci capo della famiglia, próbując zapewnić im godne życie oraz uchronić przed zepsuciem jakie niesie życie w Ameryce.

Śpiewajcie, z prochów, śpiewajcie, Jesmyn Ward

Stany Zjednoczone Ameryki Północnej nigdy nie były krainą szczęśliwości. Niewolnictwo, rasizm, segregacja rasowa. Ziemie tego kraju, szczególnie południowa jego część. przesiąknięte są krwią, przemocą, od której nawet teraz, po tylu latach nie sposób uciec. Jesmyn Ward, w swojej powieści "Śpiewajcie z prochów, śpiewajcie" przedstawia powoli postępującą apokalipsę czarnych Stanów Zjednoczonych, kraju ludzi biednych, wykluczonych i bez przyszłości.Udowadnia, że nawet teraz Amerykanie są narodem, który nie potrafi oderwać się od swojej przeszłości.

Czyż nie dobija się koni?, Horace McCoy

Stany Zjednoczone Ameryki Północnej, czas Wielkiego Kryzysu, okres biedy, głodu i marazmu. To wtedy powstaje "potwór" w postaci trwających tygodniami maratonów tańca. Ich organizatorzy zapewniali tancerzom wikt i opierunek, a zwycięskiej parze nagrodę pieniężną. Dla  uczestników maratony stanowiły szybki sposób zarobienia na życie.  W trakcie takich zawodów nie liczyły się umiejętności taneczne, a wytrzymałość. Zawody trwały całe dnie, długie tygodnie, a czasem i miesiące, a uczestnicy tańczyli dosłownie do upadłego. 

Amerykański pisarz Horace McCoy w swojej książce "Czyż nie dobija się koni?" nawiązał do  tradycji maratonów tańca, tworząc tym samym obok "Gron gniewu" oraz "Myszy i ludzi" Johna Steinbecka najbardziej przekonujący i budzący grozę portret Stanów Zjednoczonych w czasach Wielkiego Kryzysu.

Żeglarze nocy i inne opowiadania, George R.R. Martin

Do tej pory George R.R. Martin kojarzył mi się głównie z serią "Pieśń lodu i ognia", a jak się okazuje amerykański pisarz bardzo dobrze radzi sobie również z krótką formą i zupełnie innym gatunku, czego doskonałym przykładem jest pochodzący z lat 1973-1981 zbiór fantastyczno-naukowych historii "Żeglarze nocy i inne opowiadania", wznowiony przy okazji premiery serialu "Nightflyers", będącej ekranizacją opowiadania "Żeglarze nocy".

"Żeglarze nocy inne opowiadania" to zbiór sześciu niepowiązanych ze sobą historii, jednych lepszych, innych nieco gorszych i jednej prawdziwej perełki.
Tytułowe opowiadanie, to historia międzygwiezdnej ekspedycji grupy specjalistów, która poszukuje  legendarnej rasy obcych. Sam statek kryje jednak jeszcze większe tajemnice, niż poszukiwani  przez naukowców Volkryni. Na Żeglarzu nocy zaczyna dochodzić do coraz bardziej niebezpiecznych sytuacji, a załoga zwraca się przeciwko kapitanowi i sobie.

Na głodzie. Moja historia walki z nałogiem, Nic Sheff

Dziennik zapadania się w otchłań bez dna, w otchłań, która wciąga i nie odpuszcza. Tak jednym zdaniem można opisać przejmujący pamiętnik Nica Scheffa "Na głodzie. Moja walka z nałogiem", w którym opowiada o swoich zmaganiach z uzależnieniem od narkotyków, alkoholu i długiej drodze do uwolnienia się od nałogu.

"Trawkę paliłem codziennie"- rozpoczyna swój pamiętnik Nic Scheff- "Miałem siedemnaście lat, zostałem przyjęty na prestiżowe uniwersytety w całym kraju i pomyślałem sobie, że należy mi się trochę rozrywki. Ciężko pracowałem przez ostatnie trzy i pół roku. Jasne, że kiedy byłem młodszy, pojawiły się pewne problemy z paleniem marihuany i piciem nadmiernej ilości alkoholu, ale wtedy to już wszystko miałem za sobą. Byłem bystry. Należałem do drużyny pływackiej. Mój artykuł opublikowano w Newsweeku". Byłem wspaniałym starszym bratem. Świetnie się dogadywałem z tatą i macochą. Kochałem ich. (...) Wobec tego po prostu zacząłem palić trawkę, bo cóż takiego mogło mi się stać."

Mój piękny syn, David Sheff

Kiedy na świecie pojawia się dziecko, każdy rodzic najchętniej zamknąłby je w ochronnym kokonie, których uchroniłby je od wszelkiego zła tego świata. Niestety to nie jest takie proste, pokazujemy naszym dzieciom świat, pomagamy im rozróżnić dobre od złego, wychować tak, by dokonywały słusznych wyborów. Gdy popełni błąd my jako rodzice czujemy się winni, zastanawiamy się, że może gdzieś po drodze popełniliśmy błąd.

Jak musi czuć się ojciec którego dziecko wpadło w szpony narkotyków,  alkoholu i sięgnęło dna? Nie potrafię sobie wyobrazić tego ogromu cierpienia. David Sheff, amerykański dziennikarz niestety doświadczył tej tragedii. Swoje przeżycia, wewnętrzne rozterki, nierówną walkę z uzależnieniem syna, opisał w osobistej i przejmującej książce "Mój piękny syn".  Historii o ogromnej sile rodzicielskiej miłości.

Niespokojny umysł, Kay Redfield Jamison

"W tym rodzaju szaleństwa występuje pewien szczególny rodzaj cierpienia, uniesienia, samotności i przerażenia. Gdy jesteś na szczycie czujesz się cudownie. Idee i wrażenia przebiegają szybko i często jak wybuchające gwiazdy, podążasz za nimi aż do czasu, gdy znajdziesz coś lepszego i mądrzejszego. (..) Jednak w którymś momencie wszystko zaczyna wyglądać inaczej. (...) Wszystko co poprzednio zmierzało we właściwym kierunku, teraz zmierza w przeciwnym- jesteś nerwowa, zła przestraszona, tracisz kontrolę i całkowicie pogrążasz się w najczarniejszych zakamarkach swego umysłu. Nigdy nie podejrzewałaś, że takie miejsca tam się znajdują. To nigdy się nie kończy, bo szaleństwo tworzy swoją własną rzeczywistość."

Tak opisuje w swojej książce psychozę  maniakalno- depresyjną amerykańska terapeutka, psycholog, będąca jednocześnie jedną z największych autorytetów w zakresie problematyki choroby afektywnej dwubiegunowej,  Kay Redfield Jamison. "Niespokojny umysł. Pamiętnik nastrojów i szaleństwa" jest książką tym bardziej wyjątkową, gdyż autorka opowiada o chorobie nie tylko jako ekspert, ale przede wszystkim jako pacjentka, która od lat zmaga się z psychozą maniakalno- depresyjną.

Uniesienie, Stephen King

Castle Rock, niewielkie, prowincjonalne, położone w stanie Maine miasteczko  nie wydaje się być wymarzonym miejscem do życia. To tutaj siał postrach Cujo, działał sklep, w którym można było kupić wszystko, czego tylko człowiek zapragnie, a niektórym mieszkańcom udało się odkryć mroczną połowę swojej duszy. Stephenowi Kingowi niewątpliwie udało stworzyć się niezwykłe, wywołujące ciarki na plecach miejsce, które za sprawą jego ostatniej noweli "Uniesienie" otrzymało szansę na odkupienie swoich win.

Mindhunter. Podróż w ciemność, John Douglas, Mark Olshaker

Gdy zawodzą dotychczasowe metody śledcze, sprawca nie został wskazany i schwytany, a śledztwo grozi umorzeniem, wkraczają oni. Profilerzy. Odtwarzają przebieg zbrodni, starają się dowiedzieć do łączyło ofiarę ze sprawcą. Muszą wejść  w umysł zarówno ofiary jak i sprawcy,  po to by pojąć co zaszło między ofiarą a przestępcą i znaleźć odpowiedź na najważniejsze pytanie: kto zabił?

John Douglas jeden z najwybitniejszych amerykańskich profilerów, który przez lata słuchał zwierzeń sprawców najstraszniejszych przestępstw, w swojej książce napisanej wraz z Markiem Olshakerem "Mindhunter. Podróż w ciemność" zdradza tajniki związane ze swoją pracą, zabierając nas  do piekła, które płonie w umyśle  seryjnego mordercy.

Małe ogniska, Celeste Ng

Dla założycieli utopijnego miasteczka Shaker Heights  porządek i prawo stały się kluczem, by stworzyć idealne, wolne od trosk, harmonijne miejsce na ziemi.  Zbudowali  miasto, w którym każdy najdrobniejszy szczegół życia został uregulowany  przez przepisy. Przemyślane planowanie dotyczyło również  mieszkańców. Ich życie od samego początku było uporządkowane i zorganizowane. Życie w którym nie ma miejsca na spontaniczność, emocje i uczucia. Czy kurczowe trzymanie się zasad może zapewnić szczęście? Celeste Ng w swojej powieści "Małe ogniska" udowadnia, że zasady nigdy nie będą gwarancją harmonii i nie są w stanie ochronić przed katastrofą.

Kirke, Madeline Miller

"Pięknokędziorna, gadająca pani" napisał o niej Homer w "Odysei", dla Owidiusza w "Przemianach była dumną wzbudzającą strach wiedźmą otoczoną przez lwy, wilki i niedźwiedzie. Inspirowała Niccolò Machiavellego, Giordano Bruno, niezliczonych poetów, malarzy, którzy widzieli w niej czasem czarodziejkę, innym razem wiedźmę, albo femme fatale, fascynującą i przeklętą uwodzicielkę, nęcącą mężczyzn, doprowadzając ich do zguby.  

Kim była nieśmiertelna Kirke, która zamieniła towarzyszy Odyseusza w świnie? Wyrzutkiem bogów, łaknącej zemsty na mężczyznach wiedźmą?  Odpowiedzieć na to pytanie próbuje w swojej książce "Kirke" Madeline Miller.  Napisana przez nią opowieść przedstawia tę mityczną nimfę z  zupełnie innej perspektywy.

Natura leczy, czyli co sprawia, że jesteśmy szczęśliwsi, zdrowsi i bardziej kreatywni, Florence Williams

Wyobraźcie sobie cudowny lek, który potrafi złagodzić wszelkie negatywne dolegliwości wynikające z życia we współczesnym świecie. Pigułkę poprawiającą nastrój, koncentrację, redukującą stres, wydłużającą nasze życie, sprawiającą, że jesteśmy szczęśliwsi. "Natura leczy, czyli co sprawia, że jesteśmy szczęśliwsi, zdrowsi i bardziej kreatywni" amerykańskiej dziennikarki Florence Williams udowadnia, że ta cudowna tabletka istnieje, nie wymaga wizyty u lekarza, ani recepty, znajduje się dosłownie na wyciągnięcie ręki.