Anatomia pęknięcia, Michał Protasiuk

Chyba każdy z nas zastanawiał się jak będzie wyglądał świat za kilkanaście czy kilkadziesiąt lat. Czy dzięki coraz szybciej rozwijającej się technologii czeka nas świetlana przyszłość czy sprowadzimy na siebie apokalipsę? Dokąd zmierzamy jako ludzkość? Czy mamy szanse zapobiec temu przed czym od lat ostrzegają specjaliści?  Michał Protasiuk w swoim zbiorze opowiadań "Anatomia pęknięcia" roztacza przed nami wizję świata, przypominającą ponurą dystopię. Ten fatalistyczny świat jawi się jako ostrzeżenie, ale i sygnał że wciąż nie jest za późno, by zatrzymać katastrofę, którą sami na siebie sprowadzamy. 

Pierwsza osoba liczby pojedynczej, Haruki Murakami

Lektura "Pierwszej osoby liczby pojedynczej" Haruki Murakamiego jest jak spotkanie z dawno niewidzianym znajomym. W tle sączy się do ucha jazz, a my popijając gorąca herbatę wysłuchujemy wspomnień autora sprzed lat, z jego czasów studenckich, szalonych lat sześćdziesiątych.  Murakami w swoich autobiograficznych opowiadaniach powraca do czasów młodości, snuje opowieści o swoich pasjach: baseballu i muzyce, o kobietach, które kiedyś spotkał, o przyjaźniach i zauroczeniach. Wkracza też do krainy zawieszonej między jawą a snem ( w świetnym opowiadaniu "Wyznanie Małpy z Shinagawy"), w którym zastanawia się, czy masującą jego plecy, gadającą małpę spotkał naprawdę, czy jest tylko wytworem tylko wyobraźni. To spotkanie pełne nostalgii, uświadamiające nam upływ czasu i że coraz bardziej zbliżamy się do tego co nieuchronne.

Gorzki świat, Josef Škvorecký

"Życie... to właściwie zawsze wyłącznie tragedia, lecz w szczegółach ma charakter komedii..." Ten cytat Artura Schopenhauera, który Josef Škvorecký umieścił jako motto jednego ze swoich opowiadań, doskonale oddaje ducha wszystkich teksów zebranych w zbiorze "Gorzki świat." Czeski prozaik portretując  często dramatyczną czeską codzienność, pokazuje, że humor, śmiech i dystans do tego co się dzieje, może być najlepszym sposobem na odreagowanie bolesnej codzienności.

Wydech, Ted Chiang

"Ludzie składają się z opowieści. Wspomnienia nie są bezstronnym zapisem każdej sekundy naszego życia, lecz narracją, którą układamy z wybranych chwil. Dlatego właśnie, nawet gdy doświadczyliśmy tych samych wydarzeń co inne osoby, nigdy nie tworzymy identycznych historii. Każdy z nas stosuje inne kryteria doboru elementów narracji, będące odbiciem naszych osobowości. Wszyscy dostrzegamy to, co przyciągnęło naszą uwagę, i zapamiętujemy to, co uważamy za ważne, a powstałe w ten sposób opowieści kształtują z kolei naszą osobowość."

Dziewięć opowiadań. Dziewięć fantastycznych wizji i spojrzenia na ludzi i świat. Zbiór "Wydech" amerykańskiego pisarza  Teda Chianga jest jak  wielka maszyna, zbudowana z misternie połączonych ze sobą skomplikowanych elementów, krążących po orbicie fantastyki naukowej. Maszyna,  perfekcyjnie dopracowana przez swojego konstruktora.

Mapa Anny, Marek Šindelka

"Zaczęło się bardzo cieleśnie." Rozpoczyna swoje pierwsze opowiadanie ze zbioru "Mapa Anny" Marek Šindelka, nakreślając tym samym przewodni motyw, które najczęściej będzie  pojawiać się  w dziewięciu spisanych przez Czecha historiach.

Miłość, przyjaźń, skomplikowane relacje, to częste motywy, które przewijają się w opowiadaniach zbioru i które rozważa autor. Niestety opisywane związki, więzi nie napawają optymizmem, nie podnoszą na duchu. Krótkie rozbłyski, blade iskry szczęścia przytłoczone są przez uczucie melancholii, smutku i przygnębienia, płynących ze związków, które już się zakończyły. Šindelka opowiada o ludziach, którzy myślą, że doskonale się znają, a jest zupełnie odwrotnie, nie mają pojęcia co ich parter myśli, co czuje, czego pragnie. Zakładają maski, wkładają kostiumy, chcąc być idealnymi i wymarzonymi partnerami, ale to się nie udaje. Są razem, a w rzeczywistości są samotni we dwoje. Chcemy podobać się innym, ale nikt z nas nie potrafi przez cały czas udawać. I gdzie w tym całym spektaklu życia jesteśmy my sami? Czy robimy cokolwiek dla siebie, czy tylko dla naszej publiczności?

Bogowie pokazują klaty, Bill Gaston

Śmiertelnie poważne i kompletnie niedorzeczne. Melancholijne i zabawne, głęboko niepokojące albo przesycone dziwacznym humorem i groteską. Lekkie, a przy tym duszne i pełne rozpaczy. Zbiór dziewiętnastu opowiadań zawartych w zbiorze "Bogowie pokazują klaty" kanadyjskiego prozaika Billa Gastona to historie, które nie sposób scharakteryzować tylko w  kilku słowach, trudno je też zinterpretować według tylko jednego klucza. Jest tych opowiadaniach coś takiego, że przyciąga, intryguje i fascynuje. Coś co sprawia, że na długą pozostają w pamięci, drażniąc i uwierając.

Poznajcie kilku bohaterów ze zbioru  "Bogowie pokazują klaty": Adam Larkin, poeta bez centa przy duszy, który z nieuczciwym sprzedawcą samochodów i całym złem świata walczy swoją poezją, Anthony Ott, pisarz eksperymentator, czytający na organizowanych wieczorkach literackich swój monstrualny utwór w nieskończoność, małżeństwo uchodźców, w oczach grupy nastolatków widziane jako pokraczne stwory o przezwisku "Brudasowie", ośmioletnia Lisie, uczęszczająca do szkółki niedzielnej, drżąca na samą myśl, że Jezus żyje i może kryć się w jej domu w najzwyklejszych przedmiotach, mężczyzna który po śmierci swojego psa, chce mu zafundować makabryczny rytuał.

Doktor Bianko i inne opowiadania, Maciek Bielawski

Te historie są na wyciągnięcie ręki, mogą zdarzyć się wszędzie i nigdzie, gdzieś daleko, albo tuż obok, za ścianą naszego mieszkania. Opowiadania, które przypominają migawki, namalowane słowami fotografie, złapane w biegu chwile, które ujawniają niewielki fragment naszego życia. Zdjęcia uchwycone przez Maćka Bielawskiego w jego zbiorze  "Doktor Bianko i inne opowiadania" czerpią ze zwyczajnej, szarej codzienności. Zwyczajność, rutyna, małe ludzkie dramaty, niedoskonałe i wybrakowane życie.

Niektóre mikrohistorie ze zbioru wydają się być pozornie opowieściami o niczym, a jednak dotykają serca, zostawiając po sobie emocjonalny osad. Bohater leżący w łóżku, słuchający muzyki, popijający piwo i rozmyślający o swojej rodzinie, staruszka cierpiąca na demencję, której wydaje się, że ktoś obcy kryje się za zasłoną, dorosły syn, który nie spełnił pokładanych w nim przez rodziców oczekiwań i nadziei, mężczyzna czekający w kolejce w supermarkecie, zatarg między ojcem i córką, kobieta, która szyje dla siebie garsonkę do trumny, mężczyzna czekający na zaproszenie od córki i wnuków, spotkanie sąsiadów z bloku, którzy żyją w jednym miejscu, a tak niewiele o sobie wiedzą. 

Maciek Bielawski łapie bohaterów swoich opowiadań w określonym momencie ich życia, zwykle w sytuacjach, w których sami nie chcielibyśmy być ukazani. Autor jest bacznym obserwatorem, skupionym na detalach, precyzyjny w opisywaniu subtelności zachowań, nawyków i doświadczeń, nie komentuje jednak, nie sili się na dydaktyzm, nie ocenia postaci, rozgrywających się wydarzeń, przedstawia rzeczywistość taką jaka jest, bez zbędnego patosu, bez zbędnego komentarza.

Bohaterowie opowiadań Bielawskiego tkwią w niespełnieniu, beznadziejności, ich życie zdominowane jest przez braki, czasem pieniędzy, emocji, obecności drugiego człowieka, coś przegrali w życiu, ale nie chcą podjąć walki, mimo że wciąż istnieje jeszcze szansa, by na ich twarzach choć przez chwilę zagościł uśmiech. Ich życie definiuje samotność, najbardziej odczuwalna w opowiadaniu "Nikogo nie rozczarować", w którym słuchamy historii listonosza, który często jest jedynym łącznikiem ze światem dla pozostałych bohaterów, jedyną szansą na rozmowę, wytęsknionym towarzystwem drugiego człowieka.

"Doktor Bianko i inne opowiadania" Maćka Bielawskiego to minimalistyczne historie, które bez znieczulenia, bez fajerwerków, prosto i prawdziwie opisują prozę życia, pokazują ulotne chwile, tak bliskie, tak kruche, przemijalne. Te zwyczajne historie coś w nas budzą, uruchamiają wyobraźnię, skłaniają do refleksji nad tym czego nie dostrzegliśmy, prowokują do zadania sobie pytania co znajduje się poza kadrem, zastanowienia się ile tak naprawdę wiemy o życiu człowieka mieszkającego tuż obok nas.
Niewielka, zapadająca w pamięci proza.

Informacje o książce:
Autor: Maciek Bielawski
Tytuł: Doktor Bianko i inne opowiadania
Wydawnictwo: Książkowe Klimaty
Miejsce i data wydania: Wrocław, 2019
ilość stron: 175

Kiedy zapada mrok, Jaume Cabré

"Życiowe perypetie zawsze kończą się śmiercią." Fraza ta, tak oczywista i zarazem tak wymowna kończy ostatnie opowiadanie zbioru Jaume Cabré "Kiedy zapada mrok". W trzynastu opowiadaniach, na które składa się zbiór, śmierć jest stale obecna. Jest jeszcze jeden wspólny mianownik tych starannie wyselekcjonowanych przez autora historii, tytułowy mrok, ciemność która  spowija wszystkie historie i pochłania ludzkie dusze.

Chłopiec, któremu dorośli wyrządzili wiele krzywd, z ofiary przemienia się w oprawcę. Na jego życiu zaważy jedno niefortunne, wypowiedziane przez jego ojca zdanie. Płatny zabójca spowiadający się księdzu, dumny z tego co zrobił i kim jest, nieżałujący niczego. Mężczyzna, który uważa się za wyjątkowego, bo zabija dziewczynki, czuje żal, że zamknięte przed nim są bramy raju. Bohaterami opowiadań Cabré są mordercy, oprawcy na zlecenie, profesjonaliści w swoim "fachu", zabójcy z przypadku, działający z zemsty, tacy którzy zabijają swoje żony, wrogów, przestępców, dawnych rywali, obcych. Bohaterowie opowiadań Cabré to ludzie, którzy zabijają, umierają, żyją śmiercią, bez szans na odkupienie i miejsce w raju.

Zabawki diabła, Anna Kańtoch

Istnieją miejsca, które budzą strach. Miejsca, gdzie posągi płaczą krwawymi łzami, w których można spotkać wariatów o pustych spojrzeniach somnambulików, morderców, którzy kryją się wśród cieni, czy niewidzialne ale równie groźne demony, które wieszają ludzi na drzewach.  Miejsca, w których doświadczyć  można  chaosu, dotknąć tajemnic, magii i niespodziewanych, często ścinających krew w żyłach wydarzeń. Właśnie do takiej mrocznej krainy w swoim zbiorze opowiadań "Zabawki diabła" zabiera czytelników Anna Kańtoch,  kolejnej po  "Diable na wieży" odsłonie przygód specjalisty od spraw dziwnych i tajemniczych, Domenica Jordana.

Żeglarze nocy i inne opowiadania, George R.R. Martin

Do tej pory George R.R. Martin kojarzył mi się głównie z serią "Pieśń lodu i ognia", a jak się okazuje amerykański pisarz bardzo dobrze radzi sobie również z krótką formą i zupełnie innym gatunku, czego doskonałym przykładem jest pochodzący z lat 1973-1981 zbiór fantastyczno-naukowych historii "Żeglarze nocy i inne opowiadania", wznowiony przy okazji premiery serialu "Nightflyers", będącej ekranizacją opowiadania "Żeglarze nocy".

"Żeglarze nocy inne opowiadania" to zbiór sześciu niepowiązanych ze sobą historii, jednych lepszych, innych nieco gorszych i jednej prawdziwej perełki.
Tytułowe opowiadanie, to historia międzygwiezdnej ekspedycji grupy specjalistów, która poszukuje  legendarnej rasy obcych. Sam statek kryje jednak jeszcze większe tajemnice, niż poszukiwani  przez naukowców Volkryni. Na Żeglarzu nocy zaczyna dochodzić do coraz bardziej niebezpiecznych sytuacji, a załoga zwraca się przeciwko kapitanowi i sobie.

Zemsta i przebaczenie, Eric- Emmanuel Schmitt

Czy można wybaczyć coś, co wydaje się być niewybaczalne?  Czy każdy człowiek zasługuje na przebaczenie? W jaki sposób przebaczenie może stać się najbardziej wyrafinowaną zemstą? 

To zaledwie kilka pytań, które stawia sobie czytelnik podczas lektury zbioru opowiadań "Zemsta i przebaczenie" Erica- Emmanuela Schmitta. Historii,  których wspólnym motywem jest krzywda, poczucie winy,  i wybaczenie.

Nietoperze, Lena Kitsopoulou

"Dorastałam w pięknym domu, który był zrobiony z czekolady...", tymi słowami rozpoczyna się jedno z opowiadań Leny Kitsopoulou ze zbioru "Nietoperze". Jednak opowiadania greckiej pisarki  nie są ani przyjemne, ani sielankowe.  Z bliska ten brązowy, piękny dom wygląda zupełnie inaczej,  groźniej, mroczniej. Gdy do niego wchodzimy uderza nas smród, a pod nogi jak lawa wylewa się szambo wszelkiego zła, patologii, pedofilii, przemocy fizycznej i psychicznej. 

W jednym z opowiadań narkomanka oddaje na wychowanie swojego syna Cygance, cały czas próbując śledzić losy chłopca. Wpada w przerażenie, gdy widzi go z papierosem. "To straszne, że ośmioletnie dziecko pali. Że niszczy sobie płuca. Nie do zniesienia dla matki." W innej historii poznajemy matkę, która wciska głowę swojego niepełnosprawnego syna do klozetu, by ten zobaczył drugą stronę świata. "Nie popchnął mnie brak miłości. Miłość mnie popchnęła", tłumaczy swój czyn. Wujek zdejmujące małej dziewczynce sukienkę.

Diabeł na wieży, Anna Kańtoch

Okcytania, państwo przywodzące na myśl Francję końca XVII wieku. To tutaj umieściła akcję zawartych w zbiorze "Diabeł na wieży" opowiadań Anna Kańtoch. Kraj, który zamieszkują wilkołaki, demony, przypominające elfy selvenes,  Świat w którym magia i kościół współistnieją i przenikają się nawzajem, święci uzdrawiają ludzi, albo ofiarują wyjątkowe umiejętności,  mrocznymi uliczkami przemykają żądne krwi istoty, a w zamkach dochodzi do tajemniczych i makabrycznych zgonów. W tym świecie, w którym wszystko wydaje się być nieracjonalne, żyje ktoś nie przystaje do tej epoki, wielki cynik i racjonalista, Domenic Jordan, doktor House, Sherlock Holmes i agent  Mulder w jednej osobie.

Co pozwala powiedzieć noc, Pierre J. Mejlak

Każdy z nas nosi w sobie w historie. Tragedię próbujemy przykryć uśmiechem, łzy zamienić w  żart. Zakładamy kostiumy i maski, aby ukryć to czego nie chcemy by zobaczył świat. Pierre J. Mejlak, pochodzący z Malty pisarz jednym spojrzeniem, dostrzeżonym w nas delikatnym drżeniem, grymasem potrafi dojrzeć tajemnice, które tak bardzo pragniemy ukryć. "Co pozwala powiedzieć noc"  zbiór jego opowiadań, jest właśnie takim głębokim spojrzeniem w ludzką psychikę i podpowiedzią, że nic w naszym życiu nie jest zwyczajne, ani banalne. Życie jest niezwykłe, musimy się nauczyć jedynie to dostrzegać.

Szkarłatny kwiat kamelii, Antoni Ferdynand Ossendowski

"Już rozumiał, że trafił do kraju odmiennego, pełnego uroku, nieuchwytnych ech prastarych czasów i tradycji, co swoje piętno nałożyły na ludzi i ich życie."

Na przełomie XIX i XX wieku, za taki kraj w oczach trafiających tam Europejczyków uchodziła Japonia. Świat gejsz, samurajów, szogunów i mnichów zadziwiał i fascynował przybyszów zza oceanu. Wśród nich znalazł się również polski dziennikarz i podróżnik Antoni Ferdynand Ossendowski, który swój zachwyt Krajem Kwitnącej Wiśni wyraził w opowiadaniach składających   się na tom "Szkarłatny kwiat kamelii". Historiach, w których zawarta jest esencja Japonii i jej magii.

Podróż zimowa, Jaume Cabré

Kataloński pisarz Jaume Cabré znany jest polskim czytelnikom przede wszystkim z monumentalnych powieści jak "Wyznaję" czy "Jaśnie Pan". Teraz  udowodnia, że potrafi pisać nie tylko wielkie narracje. Doskonałość udało mu się osiągnąć również w krótkiej formie. Czternaście opowiadań wchodzących w skład zbioru "Podróż zimowa" to historie o "pozornej przeciętności". W przyziemnych ludzkich pragnieniach i marzeniach, o których pisze w swoich opowiadaniach Cabré, skrywa się piękno i najważniejsze prawdy o życiu.

Krótka historia Stowarzyszenia Nieurodziwych Dziewuch i inne opowiadania, Helen Oyeyemi

Pozostawione  w kaplicy Matki Bożej w opactwie benedyktynów w  Montserrat dziecko, młoda studentka Day, która stara się o przyjęcie do tajemniczego Stowarzyszenia Nieurodziwych Dziewuch, zamknięty na mosiężny zamek dziennik oprawiony w skórę, którego zawartość chcieliby poznać współpracownicy jego właścicielki,  małżeństwo psychologów, które bierze udział w projekcie "implozji pamięci". To jedynie niewielka garść historii, zawartych w zbiorze "Krótka historia Stowarzyszenia Nieurodziwych Dziewuch i inne opowieści" brytyjskiej pisarki Helen Oyeyemi. Magicznych opowieści, realistycznych baśni, przesiąkniętych realizmem magicznych.

Drobinki nieśmiertelności, Jakub Ćwiek

Czasem, aby stworzyć dobrą historię wystarczy niewielki impuls, jedno zasłyszane zdanie, wypatrzony w tłumie skinhead w koszulce "Black life matters", drobne zdarzenie,  mała scenka, która raz zapisana w głowie potrafi zamienić się w niezwykłą historię. Takich impulsów do stworzenia zbioru opowiadań "Drobinki nieśmiertelności" Jakubowi Ćwiekowi dostarczyła odbyta przez niego podróż przez Stany Zjednoczone, szlakiem popkulturowych ikon. Opowiadań z których wyłania się sentymentalny obraz Ameryki.

Nowy Jork, Luizjana, Filadelfia, Kansas, Kalifornia, setki kilometrów pokonanych autostrad, krajobraz oglądany z perspektywy okna osiemnastokołowej ciężarówki, podróż którą przywodzi na sceny z filmu  "Pojedynek na szosie", mijane przydrożne bary i restauracje, w których można znaleźć wyryty na barze autograf Johna Wayne'a. Małe miasteczko na Dzikim zachodzie, do którego nie ma wstępu Śmierć.

Niepamięć, David Foster Wallace- recenzja #340

"- Przecież to gówno.

- A jednocześnie jednak sztuka. Wybitne dzieła sztuki. Dosłownie wprost niewiarygodne.

- Dosłownie to to jest gówno, i tyle."

Zbiór ośmiu opowiadań amerykańskiego pisarza Davida Fostera Wallacea "Niepamięć" zdecydowanie można określić mianem sztuki.  Wybitnej, ale trudnej i wymagającej, niewiarygodnej i mało komfortowej. Sztuki, która jest ogromnym czytelniczym wyzwaniem, ale wartym zachodu. 

W otwierającym zbiór opowiadaniu "Mister Squishy" rozpracowujemy mechanizmy marketingowe  polegające na wywieraniu wpływu na ludzi. Obserwujemy grupę fokusową testującą nowy wyrób cukierniczy, ciastko o intrygującej nazwie Zbrodnia. "Dusza to nie kuźnia" to historia nauczyciela popadającego w obłęd i jego dziesięcioletniego  ucznia mającego problemy z koncentracją. W opowiadaniu "Kanał cierpienia" dziennikarz magazynu mieszczącego się w budynku World Trade Center przygotowuje artykuł o mężczyźnie wykonującym małe rzeźby z własnego kału.

Uzdrowiciel, Marek Vadas- recenzja #329

Odległa Afryka, w której rosną drzewa pomarańczowe i palmy bananowe, w której ludzie mieszkają w glinianych domach wśród pól manioku, jedząc fufu oraz najlepszą na świecie rybę kangę. Słowacki pisarz Marek Vadas w swoim uhonorowanym literacką nagrodą Anasoft Litera zbiorze opowiadań "Uzdrowiciel"  w rytmach makassy prowadzi czytelnika przez tropikalne lasy, na spotkanie afrykańskich duchów i lekarzy voodoo.